Fundamenty UE

Unia Europejska powstała z Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, powołanej na podstawie traktatu paryskiego w 1951 r. Sygnatariuszami tegoż traktatu były kraje: Belgia, Holandia, Luksemburg (kraje Beneluksu), Niemcy Zachodnie (RFN), Francja i Włochy. Celem tej organizacji (określanej w skrócie EWWiS) było utworzenie wspólnej puli produkcji węgla i stali. Miało to zapobiec wojnie gospodarczej. Było to urzeczywistnienie planu opracowanego przez Jeana Monneta, a upowszechnionego przez francuskiego ministra spraw zagranicznych Roberta Schumana (osoby niezwykle ważnej dla całej Unii Europejskiej). 9 maja 1950 Schuman przedstawił propozycję utworzenia zorganizowanej Europy twierdząc, że jest to niezbędne do utrzymania pokojowych stosunków między krajami Starego Kontynentu. Propozycja ta, znana jako Deklaracja Schumana, jest uważana za początek dzisiejszej Unii Europejskiej, która potem wybrała dzień 9 maja za Dzień Europy (jest on hucznie świętowany praktycznie we wszystkich kraja członkowskich). Brytyjczycy zostali zaproszeni do uczestnictwa, ale odmówili, aby nie rezygnować z narodowej suwerenności.
W ślad za EWWiS poszły próby utworzenia (co ciekawe przez te same kraje) Europejskiej Wspólnoty Obronnej i Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Celem EDC było ustanowienie wspólnej europejskiej armii pod wspólną kontrolą. Celem był to by Niemcy Zachodnie mogły się ponownie bezpiecznie uzbroić i stawić czoła radzieckiemu zagrożeniu. EPC miała być początkiem federacji państw europejskich, jednak francuskie Zgromadzenie Narodowe odmówiło ratyfikowania traktatu EDC. Doprowadziło to do zaniechania pomysłu, a potem odłożenia na półkę także EPC. Idea obu instytucji żyje jednak, choć w zmodyfikowanej formie, w późniejszych opracowaniach, jak Europejska Współpraca Polityczna, filar o nazwie Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa ustanowiony przez traktat z Maastricht, czy Europejskie Siły Szybkiego Reagowania, obecnie w trakcie formowania. Warto również wspomnieć o kolejnej, bardzo ważnej dla powstania Unii Europejskiej wspólnoty – Europejskiej Wspólnocie Energii Atomowej (European Atomic Energy Community). Została ona powołana do życia w 1958 r. Euratom miał z kolei połączyć narodowe zasoby nuklearne tych krajów. Głównymi celami tej organizacji było wspólne (pokojowe oczywiście) wykorzystanie energii jądrowej, rozwój badań, ustalenie jednolitych norm ochrony radiologicznej.

Ojcowie współczesnej Europy

Ojcami współczesnej Europy określa się ludzi, bez których Unia Europejska po prostu by nie istniała. Mieli oni bowiem największy wpływ na powstanie tej wspólnoty. Konrad Adenauer był pierwszym kanclerzem demokratycznych Niemiec, zwolennikiem zjednoczenia Europy opartego na tradycjach i wartościach chrześcijańskich. Doprowadził on do odbudowy gospodarczej Niemiec oraz ich integracji z Europą Zachodnią. Integracja ta zaczęła się od przyjęcia planu Marshalla oraz członkostwo w Pakcie Północno-Atlantyckim. Kolejnym ważnym dla Unii człowiekiem był brytyjski premier Wielkiej Brytanii, Winston Churchill (1874-1965). Znany mówca, strateg, polityk, pisarz i historyk oraz minister obrony, Przewodniczący Izby Gmin, a także (o czym nie jest wcale głośno) laureat literackiej Nagrody Nobla. Był on jednym z pierwszych polityków popierających ideę zjednoczenia Europy – pomysłodawca utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy oraz autor terminu żelazna kurtyna, określającego linię podziału Europy na blok wschodni i zachodni. Terminu tego użył raz pierwszy podczas przemówienia w Fulton 5 marca 1946 r. Alcide De Gasperi to kolejny ważny dla UE człowiek – włoski premier i polityk, współtwórca Rady Europy i Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, propagujący ideę współpracy gospodarczej poprzez zacieśnianie współpracy obronnej. Z kolei niemiecki polityk Walter Hallstein, profesor prawa na uniwersytetach w Rostocku i Frankfurcie nad Menem Sekretarz Stanu w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych był pierwszym przewodniczącym Komisji Europejskiej w latach 1958-1967. Stworzył doktrynę Hallsteina, zainicjował Wspólnotę Europejską i struktury unijne. Jeden z twórców wizerunku i głównych nurtów politycznych współczesnej Unii Europejskiej. Jean Monnet był francuskim politykiem, dyplomatą i ekonomistą, architektem wspólnot europejskich oraz współtwórcą Planu Schumana, a za swoje zasługi otrzymał tytuł Obywatela Europy. Robert Schuman – jedna z najważniejszych postaci współczesnej Europy – francuski premier i minister spraw zagranicznych, inicjator pojednania pomiędzy Francją a Niemcami poprzez połączenie obu państw silnymi więzami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi. W latach 1958-1960 był przewodniczącym Parlamentu Europejskiego. To właśnie jego plan był pierwszym w pełni zrealizowanym projektem zjednoczenia Europy. Paul-Henri Spaak, belgijski premier i minister spraw zagranicznych, w latach 1952-1953 przewodniczący Zgromadzenia Ogólnego Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, a także sekretarz generalny NATO. Z kolei Altiero Spinelli – włoski polityk, promotor federalizmu europejskiego, członek Komisji Europejskiej odpowiedzialny za politykę przemysłową, współzałożyciel Klubu Krokodyla.

Chorwacja jako kandydat do UE

Chorwacja to nie tylko świetne miejsce na spędzenie wspaniałych wakacji, ale również państwo, które aspiruje do członkostwa w Unii Europejskiej. Warto przyjrzeć się korzyściom, które ten kraj może wnieść do Wspólnoty. Główną zaleta przystąpienia Chorwacji do Unii jest jej rozszerzenie na Zachodnie Bałkanów, co przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tegoż regionu. Innymi zaletami jej wstąpienia są podjęte tam reformy demokratyzacji, reformy gospodarcze, członkostwo w Organizacji Narodów Zjednoczonych, czy też Pakcie Północnoatlantyckim. Dodatkowymi atutami jest członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w CEFTA. Zwolennicy wstąpienia tego kraju do Unii wymieniają także argumenty takie jak: położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z szerokopojętą kulturą europejską, wspomniana wcześniej bardzo dobrze rozwinięta turystyka oraz stosunkowo dobra kondycja gospodarki. Kraj ten bowiem posiada lepsze wskaźniki statystyczne (gospodarcze) niż Bułgaria, która przystąpiła do UE już w roku 2007.

Są jednak tacy, którzy sprzeciwiają się przystąpieniu Chorwacji. Wymieniają oni następujące przeciwwskazania: duża mniejszość serbska, brak polityki tolerancji, pojednania i ochrony mniejszości etnicznych i narodowych. Wymienia się również silne nastroje nacjonalistyczne, duży opór przed wydaniem zbrodniarzy wojennych oraz przed wspólną polityką rybołówstwa na Adriatyku jak i spór graniczny ze Słowenią. Negocjacje ws przystąpienia Chorwacji do Wspólnoty miały się rozpocząć 17 marca 2005 roku, ale wówczas UE uznała, że Chorwacja ukrywa Ante Gotovinę i rozpoczęcie negocjacji zostało wstrzymane do 3 października tego samego roku. Należy również pamiętać, iż Chorwacja i Słowenia od momentu rozpadu Jugosławii w 1991 roku prowadzą spory graniczne. Pierwszy z nich dotyczy rozgraniczenia wód Zalewu Pirańskiego na północnym Adriatyku, drugi zaś dotyczy przynależność niewielkich obszarów przygranicznych w pobliżu rzeki Mura w północno-wschodniej Słowenii. W ubiegłym roku, premierzy obydwu krajów porozumieli się i doszli do wspólnego wniosku, iż sprawę sporu przekażą do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. Niestety do tej pory ani razu nie zebrała się mieszana komisja słoweńsko-chorwacka, która miała sporządzić protokół rozbieżności. Owy protokół miał być następnie przekazany międzynarodowemu wymiarowi sprawiedliwości. Głównymi zwolennikami przystąpienia Chorwacji do Unii to Austria, Czechy, Słowacja jak również Polska.