Charakterystyka UE

Europejska wspólnota to specjalny przypadek w stosunkach międzynarodowych, jest to twór, który nigdy wcześniej w historii powszechnej nie istniał. Był również nieznany historii stosunków międzynarodowych. Do grudnia roku 2009 Unia Europejska była kombinacją struktur ponadnarodowych, czyli ponadpaństwowych, uwspólnotowionych, oraz międzyrządowych. Organizacja ta posiada cechy zarówno organizacji międzynarodowej oraz konfederacji czy nawet państwa federalnego. Teoretycy prawa, politologii i stosunków międzynarodowych spierają się za co dokładnie można uznać Unię. Zwolennicy koncepcji Europy ojczyzn wskazują, że jest to tylko współpraca między państwami, nie natomiast bliższa organizacji międzynarodowej. Najbardziej zawiły był status osobnych organizacji międzynarodowych powołanych przez część lub też wszystkich członków UE (na przykład Unia Zachodnioeuropejska, Europejska Agencja Kosmiczna, Rada Europy), a które to w swych działaniach uzupełniają i wspomagają polityki prowadzone w ramach Unii Europejskiej. Nierzadko również są z nią samą mylone. Ten wyjątkowo trudny do zdefiniowania układ prawny w sferze wewnętrznej jak i zewnętrznej zreformował Traktat Lizboński. Likwiduje on podział Unii na filary, nadaje jej prawną osobowość i podmiotowość prawnomiędzynarodową. Zlikwidował on również Wspólnotę Europejską, wówczas to Unia Europejska stała się jej następcą prawnym oraz otrzymała status organizacji międzynarodowej. Unia Europejska jest unikatową formą tego typu na arenie międzynarodowej. Co ciekawe ma ona ok. 30% udział w światowym PKB. Jeśli natomiast chodzi o rolę Unii Europejskiej w polityce zagranicznej, jest ona coraz większa. Co jakiś czas tworzone są unijne placówki dyplomatyczne, a sama UE jest członkiem takich organizacji jak Światowej Organizacji Handlu, G8 i G20. Co jednak warto odnotować, nadal największą rolę w polityce zagranicznej UE odgrywają państwa członkowskie, a nie ośrodki ponadnarodowe. Od lat. 90 XX wieku wzrasta też wojskowy aspekt Unii Europejskiej. Początkowo oparty był na powstałej w latach 40. XX wieku Unii Zachodnioeuropejskiej, a którego obecnie główny trzon stanowi wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony. Ciekawostką jest, iż obecnie najnowszą polityką UE jest polityka kosmiczna. We współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną, Unia Europejska realizuje cele związane z tą polityką. Warto jednak zauważyć, iż nie wszyscy członkowie UE są członkami EAK.

Historia UE w datach

Przedstawmy najważniejsze daty z historii Unii Europejskiej. 28 czerwca 1919 oficjalnie utworzono Ligę Narodów, 14 marca 1947 podpisanie Unię Celną krajów Beneluksu, rok później Pakt Brukselski. Miesiąc po jego podpisaniu odbył się słynny kongres haski, zaś 5 maja kolejnego roku narody Zachodniej Europy tworzą Radę Europy. Jest to bardzo ważna wydarzenie, albowiem jest to pierwszy krok w kierunku nawiązania współpracy, którą sześć krajów zamierza pogłębiać. 9 maja 1950 francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman przedstawia plan zacieśnienia współpracy. Od tego momentu 9 maja staje się oficjalnie Dniem Europy. Jeszcze w tym samym roku na Konferencji Paryskiej Francja, Niemcy, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg akceptują plan Schumana, a w rok później Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy podpisują traktat paryski, który na celu ma wprowadzenie wspólnego zarządu dla przemysłu ciężkiego – węgla i stali. Na początku czerwca 1955 roku odbywa się konferencja messyńska, podczas jej trwania zapada decyzja o powstaniu Euroatomu. Data 25 marca 1957 roku to kolejny ważny moment, wówczas to zostają zawarte tzw. „traktaty rzymskie”. 20 lipca 1963 r. EWG podpisuje pierwszą dużą umowę międzynarodową- Konwencja z Yaounde mającą pomóc 18 byłym koloniom w Afryce. Zaś 8 kwietnia 1965 r. miejsce ma podpisanie traktatu Fuzyjnego. Ma on na celu ustanowienie jednej Rady i jednej Komisji Wspólnot Europejskich. Ten sam traktat wchodzi w życie 1 lipca 1967 r. Dokładnie rok później sześć krajów znosi cła na importowane towary, umożliwiając po raz pierwszy swobodny handel. Wraz z początkiem roku 1973 nowe państwa członkowskie: Dania, Irlandia, Wielka Brytania wchodzi w skład wspólnoty. 10 grudnia 1975 r. powstaje Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego zaś cztery lata później odbywają się pierwsze wybory do parlamentu Europejskiego. W roku 1981 do wspólnoty przystępuje Grecja. 28 lutego 1984 r. powstaje program Esprit. Jest to jeden z pierwszych programów badawczo-rozwojowych Unii Europejskiej. W 1985 roku następuje bardzo ważne wydarzenie, podpisania układu z Schengen. Wraz z początkiem kolejnego roku (1986) do Wspólnoty przystępują nowe państwa członkowskie: Hiszpania i Portugalia. 1 lipca 1987 r. następuje wejście w życie Jednolitego Aktu Europejskiego. W roku 1990 zaś nastepuje zjednoczenie Niemiec – ziemie byłej NRD zostają włączone do RFN. 7 lutego 1992 podpisany zostaje traktat z Maastricht, zaś rok później następuje formalne powstanie Unii Europejskiej w oparciu o trzy filary.

Rada Europejska

Rada Europejska to instytucja, stworzona na mocy traktatu z Lizbony, Unii Europejskiej mająca za zadanie wyznaczanie ogólnych kierunków rozwoju Unii i jej priorytetów politycznych. Składa się ona z głów państw lub szefów rządów państw członkowskich oraz jej przewodniczącego. Jest on wybierany przez Radę Europejską na 2,5-letnią kadencję. Dodatkowo do składu Rady zaliczany jest przewodniczący Komisji Europejskiej. W jej pracach bierze też udział wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Jeśli wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, by każdemu z nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji – jeden z członków Komisji. Rada może zaprosić na swe posiedzenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Rada Europejska pełni przede wszystkim funkcję kreacyjną: wybiera przewodniczącego Rady Europejskiej, mianuje wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (czyni to za zgodą przewodniczącego Komisji), wskazuje, biorąc pod uwagę wynik wyborów do Parlamentu Europejskiego, kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej, który wybierany jest przez Parlament Europejski. Dodatkowymi uprawnieniami Rady jest ustalenie, w porozumieniu z przewodniczącym Komisji, listy komisarzy, mianowanie zatwierdzonych przez Parlament Europejski składu Komisji oraz wybór prezesa, wiceprezesa i członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego. Rada Europejska określa również strategiczne cele w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz podejmuje w tym zakresie niezbędne decyzje. Rada Europejska może jednomyślnie podjąć decyzję o ustanowieniu wspólnej europejskiej obrony. Co więcej Rada posiada uprawnienia decyzyjne w niektórych kwestiach związanych z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Państwo uznające, że projekt aktu prawnego Unii mógłby naruszyć podstawowe aspekty jego systemu zabezpieczenia społecznego lub wymiaru sprawiedliwości, może zażądać przedłożenia tej kwestii Radzie Europejskiej. Procedura prawodawcza ulega wówczas zawieszeniu. W momencie kiedy Rada Europejska nie znajdzie rozwiązania kompromisowego w tym zakresie, procedura prawodawcza ulega zakończeniu. Należy zauważyć, iż Rada Europejska nie pełni funkcji prawodawczych.