Historia UE w datach

Przedstawmy najważniejsze daty z historii Unii Europejskiej. 28 czerwca 1919 oficjalnie utworzono Ligę Narodów, 14 marca 1947 podpisanie Unię Celną krajów Beneluksu, rok później Pakt Brukselski. Miesiąc po jego podpisaniu odbył się słynny kongres haski, zaś 5 maja kolejnego roku narody Zachodniej Europy tworzą Radę Europy. Jest to bardzo ważna wydarzenie, albowiem jest to pierwszy krok w kierunku nawiązania współpracy, którą sześć krajów zamierza pogłębiać. 9 maja 1950 francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman przedstawia plan zacieśnienia współpracy. Od tego momentu 9 maja staje się oficjalnie Dniem Europy. Jeszcze w tym samym roku na Konferencji Paryskiej Francja, Niemcy, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg akceptują plan Schumana, a w rok później Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy podpisują traktat paryski, który na celu ma wprowadzenie wspólnego zarządu dla przemysłu ciężkiego – węgla i stali. Na początku czerwca 1955 roku odbywa się konferencja messyńska, podczas jej trwania zapada decyzja o powstaniu Euroatomu. Data 25 marca 1957 roku to kolejny ważny moment, wówczas to zostają zawarte tzw. „traktaty rzymskie”. 20 lipca 1963 r. EWG podpisuje pierwszą dużą umowę międzynarodową- Konwencja z Yaounde mającą pomóc 18 byłym koloniom w Afryce. Zaś 8 kwietnia 1965 r. miejsce ma podpisanie traktatu Fuzyjnego. Ma on na celu ustanowienie jednej Rady i jednej Komisji Wspólnot Europejskich. Ten sam traktat wchodzi w życie 1 lipca 1967 r. Dokładnie rok później sześć krajów znosi cła na importowane towary, umożliwiając po raz pierwszy swobodny handel. Wraz z początkiem roku 1973 nowe państwa członkowskie: Dania, Irlandia, Wielka Brytania wchodzi w skład wspólnoty. 10 grudnia 1975 r. powstaje Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego zaś cztery lata później odbywają się pierwsze wybory do parlamentu Europejskiego. W roku 1981 do wspólnoty przystępuje Grecja. 28 lutego 1984 r. powstaje program Esprit. Jest to jeden z pierwszych programów badawczo-rozwojowych Unii Europejskiej. W 1985 roku następuje bardzo ważne wydarzenie, podpisania układu z Schengen. Wraz z początkiem kolejnego roku (1986) do Wspólnoty przystępują nowe państwa członkowskie: Hiszpania i Portugalia. 1 lipca 1987 r. następuje wejście w życie Jednolitego Aktu Europejskiego. W roku 1990 zaś nastepuje zjednoczenie Niemiec – ziemie byłej NRD zostają włączone do RFN. 7 lutego 1992 podpisany zostaje traktat z Maastricht, zaś rok później następuje formalne powstanie Unii Europejskiej w oparciu o trzy filary.

Historyczne podstawy Unii

Nawet kiedy znamy już struktury i sposób działania, a nawet cele Unii Europejskiej warto zastanowić się jakie były jej początki. Zjednoczenie narodów Europy to cel, który obierało sobie wiele osób. Próby miały wielokrotnie miejsce w historii kontynentu od upadku Cesarstwa Rzymskiego. Natomiast prawdziwe początki europejskiej idei integracji międzynarodowej sięgają już starożytności. Znani myśliciele starożytni, choćby Tales z Miletu, na temat potrzeby jednoczenia się ludzi w coraz szersze organizmy społeczne (czyli po prostu państwa), występują dwie najważniejsze przesłanki. Pierwsza z nich dotyczy skutków likwidacji granic między dotychczasowymi małymi państwami. Dzięki temu, w teorii możliwa jest likwidacja przyczyn prowadzenia wojen o poszerzenie terytorium. Drugą z przesłanek jest wzmocnienie siły w stosunku do otoczenia zewnętrznego. Zwłaszcza w momencie kiedy jest ono niebezpieczne i nieprzyjazne dla niezintegrowanych jeszcze sąsiadujących i często walczących ze sobą małych państw. Integracja międzynarodowa miała być podstawą wewnętrzną i zewnętrzną bezpieczeństwa uczestników integracji. Dyskusje na temat zjednoczonej Europy w średniowieczu miały również dwa aspekty: obronny i ekspansjonistyczny. Wg Kościoła katolickiego integracja była potrzebna z uwagi na tureckich wyznawców islamu, którzy rzekomo zagrażali państwo europejskim..Podobnie zresztą było w przypadku aspektu ekspansjonistycznego, który przewidywał pokonanie Turcji i schrystianizowanie jej. Warto w tym momencie przypomnieć wyprawy krzyżowe na Bliski Wschód, mające na celu zjednoczenie władców krajów katolickich. Frankońskie imperium Karola Wielkiego i Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego na setki lat połączyły wielkie obszary pod luźną administracją. W wieku dziewiętnastym taką próbą była unia celna pod władzą Napoleona Bonaparte, a w XX wieku podboje hitlerowskich Niemiec. Należy jednak zauważyć, iż obie zakończyły się niepowodzeniem. Różnorodność językowa i kulturowa Europy czyniły próby oparte na prawach dynastycznych albo narzucone przez podboje wojenne niepewnymi i skazanymi na fiasko. W momencie kiedy Arabowie podbili starożytne centra chrześcijaństwa w Syrii i Egipcie w VIII stuleciu, pojęcie “chrześcijaństwa” stawało się zasadniczo pojęciem zjednoczonej Europy, ale zawsze bardziej ideałem niż rzeczywistością. Wielka schizma między prawosławiem a katolicyzmem uczyniła dyskusyjnym samo pojęcie “chrześcijaństwa”. Po zdobyciu Konstantynopola przez Turków w 1453 r., pojawiła się propozycja pokojowego zjednoczenia Europy przeciw wspólnemu nieprzyjacielowi – Jerzemu z Podiebradów, husyckiemu królowi Czech – w roku 1464 zaproponowano utworzenie chrześcijańskiej unii narodów przeciw Turcji.

Historia Unii po 1995 roku

Rok 1995 to ważny rok dla całej Wspólnoty. Wówczas to przystępują do niej nowe państwa członkowskie: Austria, Finlandia i Szwecja. Ma wówczas miejsce również inne ważne wydarzenie – w Belgii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Luksemburgu, Niemczech i Portugalii wchodzi w życie Układ z Schengen. Dwa lata później podpisany zostaje traktat amsterdamski, w tym samym roku Włochy przystępuję do strefy Schengen (regulowanej przez układ z Schengen, 1 grudnia tego samego roku to samo czyni Austria. Ważna datą (zwłaszcza dla Polski) jest 13 grudnia 1997 r. kiedy to Unia rozpoczyna negocjacje z 10 państwami Europy Środkowo-Wschodniej. 1 czerwca 1998 powstaje Europejski Bank Centralny. Z początkiem roku 1999 waluta Euro staje się oficjalnie środkiem płatniczym dostępnym w transakcjach handlowych i finansowych. 1 lutego 2001 r. następuje podpisanie traktatu nicejskiego. W marcu 2001 roku Dania, Finlandia, Szwecja oraz kraje EFTA – Islandia i Norwegia przystępują do Układu z Schengen. 1 stycznia 2002 r. oficjalnie pojawiają się banknoty i monety euro w powszechnym obiegu krajów unii walutowej. Należy zauważyć, iż banknoty są jednakowe dla wszystkich krajów. Monety zaś mają wspólny awers, informujący o ich wartości, lecz różny narodowy rewers. 13 grudnia 2002 r. następuje finał negocjacji pomiędzy 10 państwami Europy Środkowej i Południowej a UE w Kopenhadze. Zaś w marcu 2003 r.,w ramach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, Unia Europejska bierze czynny udział w operacjach utrzymywania pokoju na Bałkanach. Początkowo w byłej Jugosławii, a następnie w Bośni i Hercegowinie. W obu przypadkach siły pod wodzą UE zastępują jednostki NATO. 16 kwietnia 2003 r. przedstawiciele rządów 15 państw członkowskich i 10 kandydujących podpisali w Atenach traktat akcesyjny rozszerzający Unię, a 1 maja 2004 r. do Wspólnoty przystępują nowe państwa członkowskie: Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia i Węgry. Wówczas Unia liczy już dwadzieścia pięć krajów. W październiku 2004 r. 25 krajów UE podpisuje Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy. 29 maja 2005 r. Francuzi, jako pierwszy kraj UE, wyraźną większością głosów odrzucają w referendum konstytucję Unii Europejskiej. Jest to pierwszy z poważnych „zgrzytów” we wnętrzu Wspólnoty. 1 stycznia 2007 r. następuje kolejne rozszerzenie Unii, dołączają do niej nowe państwa członkowskie: Bułgaria i Rumunia. W tym samym czasie Słowenia dołącza do strefy euro 21 – 23 czerwca 2007 r. odbywa się szczyt Unii Europejskiej w Brukseli dotyczący zmiany systemu głosowania w Radzie UE, zaś 1 września 2007 r. uchwalony zostaje obowiązek uruchomienia Eurotaryfy przez wszystkich operatorów komórkowych na terenie UE jeszcze pod koniec tego samego roku odbywa się szczyt UE w Lizbonie i następuje podpisanie traktatu lizbońskiego, który wchodzi w życie 1 grudnia 2009 roku.

Współczesna historia Unii

Warto przyjrzeć się współczesnej historii Unii Europejskiej. Jej początkom, momentom w których budowały się jej podstawy. Zaraz po I wojnie światowej kilku europejskich myślicieli wysunęło ponownie ideę zjednoczonej politycznie Europy. W 1923 r. austriacki książę Coudenhove-Kalergi założył Ruch Paneuropejski i w roku 1926 gościł w Wiedniu pierwszy Kongres Paneuropejski. Wysunięta przez niego doktryna Paneuropy, uważana jest za podstawę bazową wszystkich europejskich wspólnot. Zaś w roku 1929 Aristide Briand, francuski premier, wygłosił mowę na forum Ligi Narodów, w której zaproponował ideę federacji narodów europejskich opartej przede wszystkim na solidarności i współpracy politycznej i społecznej, co spotkało się z poparciem wielu wybitnych ekonomistów (m.in. znanego Johna Maynarda Keynesa). W 1931 r. pojawiła się pierwsza poważna publikacja traktująca o wielkiej unii – opublikował ją francuski polityk Édouard Herriot. Książka nosiła tytuł „Stany Zjednoczone Europy”. Wielka depresja, rozwój faszyzmu i późniejsza druga wojna światowa zahamowały nieco ruch na rzecz unifikacji Europy. Rozpoczęła się wojna. W 1940 r. sukcesy wojenne Niemiec i plany utworzenia Tysiącletniej Rzeszy zachęciły niemieckich ekonomistów do wysunięcia propozycji scentralizowanej unii europejskiej z jednolitym europejskim obszarem gospodarczym i ustalonymi wewnętrznymi kursami wymiany walut. W roku 1943 niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop (Polakom znany niestety z tej mniej pozytywnych wydarzeń historii) ostatecznie zaproponował utworzenie takiej instytucji ze strukturą wykazującą kilka podobieństw do współczesnej Unii Europejskiej. Oczywiście należy zaznaczyć, iż struktury te nie były demokratyczne. Byłaby to wspólna waluta, bank centralny w Berlinie, zasada regionalizmu, wspólna polityka pracy i porozumienia gospodarcze. Początkowo proponowano włączyć do niej Niemcy, Włochy, Francję, Finlandię, Norwegię, Słowację, Danię, Węgry, Serbię, Bułgarię, Rumunię, Chorwację, Grecję i Hiszpanię. Idea nowej Europy była także poruszana przez okupantów. Minister rządu Rzeszy Arthur Seyss-Inquart powiedział: „Nowa Europa solidarności i współpracy między wszystkimi jej obywatelami szybko doprowadzi do pomyślności, gdy zostaną usunięte narodowe granice ekonomiczne”. Taka, kierowana przez Niemcy, Europa miałaby być przeciwwagą dla komunistycznego Związku Radzieckiego i brytyjskiej dominacji w handlu światowym. Należy jednak zauważyć, iż niemiecka inicjatywa była dominacją opartą na hitlerowskich podbojach i dlatego trudno ją uznać za prawdziwego poprzednika przyszłej Unii Europejskiej. W 1943 r. Jean Monnet, członek francuskiego Narodowego Komitetu Wyzwolenia rządu Wolnych Francuzów na uchodźstwie w Algierze, uważany przez wielu za architekta europejskiej jedności, oświadczył: „…Pokój w Europie nie zostanie osiągnięty, jeżeli państwa odbuduje się na bazie suwerenności narodowej. Kraje Europy są zbyt małe, aby mogły gwarantować swoim obywatelom dobrobyt i rozwój społeczny. Państwa europejskie muszą stworzyć między sobą federację…”. Tak rodziła się Unia znana nam dzisiaj.

Historia europejskiej waluty

Euro to europejska waluta wprowadzona w miejsce walut krajowych, prawny środek płatniczy w szesnastu państwach tworzących strefę euro w Unii Europejskiej. Owa strefa obejmuje ponad 322,5 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE (Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie, Czarnogórze) oraz we francuskich posiadłościach na Atlantyku i Oceanie Indyjskim oraz w brytyjskich bazach wojskowych na Cyprze. Strefa euro, określana również mianem Euroland czy też Euroobszar jest tworzącą unię walutową wspólną przestrzenią unijnych państw, które wprowadziły euro jako swoją walutę. Pierwsze plany utworzenia Unii Walutowej pojawiły się już w latach 60. XX wieku, jednakże dopiero w latach 70. opracowano plan wprowadzenia wspólnej waluty. W roku 1979 zaś powstał Europejski System Walutowy, a 7 lat później ECU zostało trzecią walutą na świecie, w której emitowano obligacje międzynarodowe. Powodów powstania euro jako jednolitej waluty Unii Europejskiej należy szukać w historii Unii Europejskiej oraz w historii światowej gospodarki. Warto odnotować, iż w 1968 roku nastąpiła realna integracja gospodarcza w postaci unii celnej, z drugiej jednak strony upadek systemu kursu walutowego doprowadził do mocno zmieniających się kursów walut, który w opinii polityków osłabiał handel. W 1970 roku po raz pierwszy została sformułowana idea europejskiej unii walutowej. Pojawiła się ona w planie luksemburskiego premiera Pierre Wernera, który opracował go wraz z ekspertami Unii Gospodarczej i Walutowej. Idea ta dotyczyła jednolitej waluty. Projekt ten niestety zakończył się niepowodzeniem z powodu upadku systemu z Bretton Woods. Jednak to nie koniec. Ostateczna decyzja o utworzeniu wspólnej waluty Unii Europejskiej zapadła w ramach traktatu z Maastricht, który powoływał do życia Unię Gospodarczą oraz Walutową. Jednakże dopiero w grudniu roku 1995 w Madrycie wspólnej walucie nadano nazwę euro. W tamtym czasie ustanowiono też system TARGET. To system automatycznych przeliczeń walut narodowych na euro. Wraz z początkiem 1999 roku nastąpiła inauguracja euro w transakcjach bezgotówkowych w 11 krajach (wykluczając Grecję), a od roku 2002 wprowadzono tę walutę w formie gotówkowej w dwunastu państwach UE (ze swojej waluty nie zrezygnowała Wielka Brytania, Szwecja oraz Dania). 1 lipca 2002 ostatecznie wycofano z obiegu waluty narodowe dwunastu państw, które przystąpiły do strefy euro. Rozszerzenie tejże strefy nastąpiło dotychczas trzykrotnie: z początkiem roku 2007 przez euro został zastąpiony tolar słoweński, w 2008 roku funt cypryjski i lira maltańska, a 1 stycznia 2009 korona słowacka.